دکتر حامد قاسمی، جراح و متخصص چشم، فوقتخصص پیوند سلولهای بنیادی و قرنیه و رئیس انجمن علمی چشمپزشکی ایران، در گفتگو با رسانههای رسمی کشور به تشریح ابعاد بیماری قوز قرنیه پرداختند. به گفته ایشان، قوز قرنیه یا کراتوکونوس بیماریای است که در آن قرنیه (شفافترین و جلوترین قسمت چشم) از لحاظ بیومکانیک و ساختار دچار شلی و تغییر شکل میشود.
این عارضه معمولاً در دوران نوجوانی و جوانی رخ میدهد، تا سن حدود ۴۰ سالگی پیشرفت کرده و سپس به ثبات میرسد. از این رو، تشخیص بهموقع آن در سنین پایین حیاتی است.
علت قوز قرنیه؛ از ژنتیک تا خطرات مالش مکرر چشم
آمارها نشان میدهند که حدود ۶ درصد از مردم کشور به نوعی با مشکل قوز قرنیه دستوپنجه نرم میکنند. اما چه عواملی خطر ابتلا به این بیماری چشمی را افزایش میدهند؟
- فاکتورهای ژنتیکی: ژنهای مرتبط با ساختار و مقاومت قرنیه نقش مهمی در انتقال این بیماری دارند و سابقه خانوادگی خطر ابتلا را تشدید میکند.
- مالش غیرطبیعی و مکرر چشم: خارشهای فصلی و بهاره در دوران کودکی و نوجوانی باعث فشار به قرنیه و نازک شدن تدریجی آن میشود.
- سایر عوامل محیطی: آلرژیهای چشمی، استفاده طولانیمدت از لنزهای تماسی رنگی نامرغوب و قرار گرفتن مداوم در معرض اشعه UV.
هشدار رئیس انجمن علمی چشمپزشکی ایران: والدین باید نسبت به حساسیتهای فصلی و مالش مکرر چشم در نوجوانان حساس باشند. همچنین افزایش پیشرونده شماره چشم نباید صرفاً با تعویض عینک رها شود؛ بلکه انجام توپوگرافی (نقشه قرنیه) الزامی است.
چرا عمل لیزیک برای مبتلایان به قوز قرنیه ممنوع است؟
یکی از پرسشهای متداول بیماران، امکان جراحیهای لیزری برای حذف عینک است. دکتر حامد قاسمی با تاکید بر ممنوعیت جراحیهای اصلاحی لیزری برای این دسته از بیماران فرمودند:
«اگر ما با جراحیهای لیزری رفع عیوب انکساری مانند لیزیک، لازک یا اسمایل (SMILE) قرنیه را نازک کنیم، این اقدام اوضاع را به شدت بدتر کرده و قوز قرنیه را پیشروندهتر میکند. بنابراین، انجام این جراحیها برای افراد مبتلا یا حتی مشکوک به کراتوکونوس کاملاً ممنوع است.»
روشهای نوین درمان قوز قرنیه کدامند؟
خوشبختانه ابتلا به این بیماری به معنای اجبار در استفاده همیشگی از عینک یا نابینایی نیست. امروزه روشهای پیشرفتهای برای کنترل و درمان این عارضه وجود دارد:
۱. عمل پرتوتابی یا کراس لینک (CXL)
در مراحل اولیه جراحی، با استفاده از تابش ماورای بنفش (UV) استحکام قرنیه افزایش یافته و جلوی پیشرفت بیماری گرفته میشود. این عمل به ویژه برای افراد زیر ۲۰ سال که بیماری آنها فعال است، بسیار کلیدی است.
۲. کاشت لنز داخل چشم (بدون نیاز به لیزر)
برای رهایی از عینک، گزینه فوقالعادهای به نام کاشت لنز داخل چشم یا داخل قرنیه وجود دارد. در این متد جراحی، آسیبی به ضخامت قرنیه وارد نمیشود و بیمار میتواند دید بسیار باکیفیتی را تجربه کند.
۳. پیوند قرنیه؛ راهکار نهایی
در صورتی که بیماری به مراحل بسیار شدید رسیده باشد و دید فرد حتی با لنزهای تماسی سخت نیز اصلاح نشود، عمل پیوند قرنیه به عنوان آخرین و قطعیترین راهکار درمانی توسط فوقتخصص قرنیه انجام خواهد شد.
منبع گزارش علمی: این گفتگو علمی و آموزشی با همکاری روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی تهران در روزنامه ایران منتشر شده است. جهت مطالعه نسخه خبری میتوانید به رسانههای رسمی دانشگاه ارجاع فرمایید.
