کاربرد سلول های بنیادی در بازسازی آسیب های سطح چشم

امروزه با پیشرفت‌های شگرف در حوزه چشم‌پزشکی، کاربرد سلول‌های بنیادی در درمان آسیب‌های حاد چشمی به یک راهکار درمانی فراگیر و موفقیت‌آمیز تبدیل شده است. دکتر حامد قاسمی، فوق‌تخصص قرنیه و سگمان قدامی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در گزارش رسمی تلویزیون اینترنتی این دانشگاه، جزئیات و نحوه عملکرد جراحی نوین پیوند سلول‌های بنیادی چشم را تشریح کردند.

به گفته ایشان، بسیاری از عارضه‌های ساختاری سطح چشم که در گذشته غیرقابل درمان تصور می‌شدند، امروزه در قطب‌های چشم‌پزشکی کشور مانند بیمارستان فارابی با درصد موفقیت بسیار بالا درمان می‌شوند.

نقش کلیدی سلول‌های بنیادی در ترمیم سوختگی‌های شیمیایی و حرارتی چشم

زمانی که چشم در اثر تماس با مواد شیمیایی (مانند اسید یا باز) یا حرارت مستقیم دچار سوختگی شدید می‌شود، سلول‌های بنیادی طبیعی موجود در لیمبوس قرنیه از بین رفته یا دچار نقص عملکرد شدید می‌شوند. این اتفاق منجر به کدر شدن قرنیه، رشد رگ‌های غیرطبیعی و در نهایت افت شدید بینایی خواهد شد.

دکتر حامد قاسمی در رابطه با نحوه عملکرد این جراحی توضیح می‌دهند:

«سلول‌های بنیادی که به سطح چشم پیوند زده می‌شوند، روند جوش خوردن و بازسازی لایه اپی‌تلیوم (لایه سطحی قرنیه) را به شکل چشمگیری تسریع و تسهیل می‌کنند. نتیجه نهایی این فرآیند تخصصی، شفافیت مجدد قرنیه و بازگشت بارز بینایی بیمار خواهد بود.»

منابع تامین سلول‌های بنیادی برای جراحی چشم؛ آیا اهدای آن عوارض دارد؟

یکی از دغدغه‌های اصلی بیماران، منبع تامین این سلول‌ها است. فوق‌تخصص قرنیه دانشگاه علوم پزشکی تهران، سه منبع اصلی را برای این جراحی معرفی می‌کنند:

• چشم مقابل بیمار: در صورتی که آسیب یک‌طرفه باشد، برداشتن مقدار کمی سلول از چشم سالم بیمار.
• بستگان درجه یک: دریافت سلول‌های سازگار از اقوام نزدیک.
• بانک چشم کشور: استفاده از منابع معتبر بانک چشم.

نکته بسیار مهم: دکتر قاسمی به صراحت تاکید کردند که فرآیند اهدای سلول‌های پیوندی، هیچ‌گونه عارضه یا خطری برای فرد اهداکننده به همراه نخواهد داشت.

تکنیک پیشرفته کشت سلولی روی پرده جنینی (AMT)

در مواردی که امکان تامین سلول از منابع ذکر شده وجود نداشته باشد، از متد فوق‌پیشرفته کشت سلولی استفاده می‌شود. در این روش، تعداد محدودی از سلول‌های بنیادی با استفاده از تکنیک‌های آزمایشگاهی روی سطح پرده جنینی (Amniotic Membrane Transplantation) کشت داده شده و تکثیر می‌شوند تا حجم لازم برای پیوند فراهم گردد.

اهمیت حیاتی مراقبت‌های پس از جراحی پیوند سلول بنیادی

جراحی پیوند سلول‌های بنیادی سطح چشم، جراحی پیچیده، ظریف و زمان‌بری است. با این حال، دکتر حامد قاسمی یادآور شدند که بخش عمده‌ای از موفقیت درمان به مراقبت‌ها و معاینات دوره‌ای پس از عمل بستگی دارد.

عدم پیگیری منظم و عدم مصرف دقیق داروهای تجویزی پس از جراحی توسط بیمار، می‌تواند تاثیر منفی مستقیمی بر نتیجه پیوند بگذارد؛ بنابراین تعهد بیمار به برنامه‌های معاینه پس از عمل، کاملاً الزامی است.

منبع گزارش علمی: این مصاحبه و گزارش تخصصی توسط تلویزیون اینترنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران و روابط عمومی بیمارستان فارابی تهیه و مستند شده است.