)
عمل جراحی تراش سطح قرنیه (SK) چیست؟
جراحی تراش سطح قرنیه (Superficial Keratectomy) یا SK، یک روش سرپایی و کم‌تهاجمی برای برداشتن لایه‌های سطحی معیوب قرنیه است. این جراحی برای رفع کدورت‌ها، اسکارها و ناهمواری‌های سطح چشم انجام می‌شود تا با صاف شدن سطح قرنیه، دید بیمار بهبود یابد. برخلاف روش‌های لیزری مانند PTK، در SK از تیغه یا برس الماسی برای تراش بافت استفاده می‌شود.
جراحی SK چگونه انجام می‌شود؟
قرنیه از چند لایه تشکیل شده است. در این جراحی، پزشک لایه سطحی (اپیتلیوم) و در صورت نیاز لایه زیرین آن (بومن) را که دچار کدورت یا ناهمواری شده است، برمی‌دارد. سپس سطح زیرین را با برس الماسی صاف و پولیش می‌کند تا سلول‌های جدید بهتر بچسبند. در برخی موارد، برای کاهش التهاب یا حل رسوبات کلسیم، از داروهای کمکی مانند میتومایسین C یا EDTA استفاده می‌شود.
مراحل جراحی SK به چه صورت است؟
- بی‌حسی: فقط با قطره‌های بی‌حسی (بدون نیاز به بیهوشی).
- برداشتن بافت: لایه معیوب با تیغه یا اسفنج مخصوص جدا می‌شود.
- پولیش: سطح قرنیه برای رشد سلول‌های جدید صاف می‌شود.
- لنز پانسمان: در پایان، یک لنز تماسی نرم روی چشم قرار می‌گیرد.
چه کسانی کاندیدای جراحی SK هستند؟
- سندرم فرسایش عودکننده قرنیه (RCE): برای جلوگیری از زخم‌های مکرر و دردناک.
- کدورت و اسکار سطحی: ناشی از ضربه یا عفونت‌های قبلی.
- دیستروفی‌های سطحی (مثل EBMD): برای صاف کردن ناهمواری‌های مادرزادی.
- دژنراسیون سالزمن: برداشتن ندول‌های سفیدرنگ روی قرنیه.
- کراتوپاتی نواری: برای پاک کردن رسوبات کلسیم از سطح چشم.
دکتر حامد قاسمی تأکید می‌کنند که این جراحی برای برداشتن کدورت‌های سطحی تا عمق حدود ۱۸۰ میکرون بسیار مؤثر است.
مراقبت‌های حیاتی بعد از جراحی SK
۱. لنز پانسمان
این لنز معمولاً بین ۱ تا ۲ هفته روی چشم می‌ماند تا از سطح در حال ترمیم محافظت کند. هرگز خودتان آن را برندارید. اگر لنز افتاد، آن را دور بیندازید و هرگز دوباره داخل چشم نگذارید. برای اطلاعات بیشتر مقاله لنز پانسمان را بخوانید.
۲. قطره‌های چشمی
معمولاً قطره آنتی‌بیوتیک و کورتون برای حدود ۲ هفته (۴ بار در روز) تجویز می‌شود. اگر چند نوع قطره دارید، حداقل ۵ دقیقه بین انواع مختلف فاصله بگذارید. از قطره‌های بی‌حسی بیش از حد تعیین‌شده استفاده نکنید؛ چون روند ترمیم را کند می‌کنند.
۳. آب و بهداشت (بسیار مهم)
تا زمانی که لنز روی چشم شماست، آب لوله‌کشی نباید به چشم برسد:
- صورت: با دستمال مرطوب و دور از چشم پاک کنید.
- حمام: گردن به پایین را بشویید و موها را به روش آرایشگاه از پشت آب بریزید.
- شنا: تا حداقل ۱ ماه پس از برداشتن لنز، شنا، سونا و جکوزی ممنوع است.
۴. فعالیت‌های روزانه
در چند روز اول استراحت کنید و از خم شدن شدید یا بلند کردن اجسام سنگین بپرهیزید. رانندگی تا زمانی که دید شما شفاف نشده و پزشک اجازه نداده، ممنوع است.
۵. لنز اسکلرال (گام بعدی)
در صورتی که پس از ترمیم کامل (معمولاً ۱ تا ۲ ماه بعد)، سطح قرنیه همچنان ناهموار بود، پزشک ممکن است از لنز اسکلرال استفاده کند. این لنز دید را به‌طور چشمگیری بهبود می‌بخشد. جهت کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید مقاله لنز اسکلرال را مطالعه کنید.
عوارض و خطرات SK
- کدورت قرنیه (Haze): شایع‌ترین عارضه اما معمولاً خفیف و گذرا است.
- عفونت: نادر است اما نیاز به درمان فوری دارد.
- تأخیر در ترمیم: در بیماران با خشکی چشم شدید.
- عود بیماری: SK درمان قطعی نیست و ممکن است علائم بازگردند.
پرسش‌های متداول (FAQ) درباره جراحی تراش سطح قرنیه
آیا جراحی SK دردناک است؟
حین جراحی دردی وجود ندارد. اما در ۲ تا ۳ روز اول پس از عمل، احساس سوزش و درد خفیف طبیعی است که با مسکن کنترل می‌شود.
دید من چه زمانی بهتر می‌شود؟
دید شما در روزهای اول تار است و به‌تدریج طی ۲ تا ۴ هفته شفاف می‌شود.
لنز پانسمان چه زمانی برداشته می‌شود؟
معمولاً بین ۱ تا ۲ هفته بعد، در مطب پزشک.
آیا SK برای همه کدورت‌های قرنیه مناسب است؟
خیر، فقط برای کدورت‌های سطحی (اپیتلیوم و بومن). برای کدورت‌های عمیق‌تر، روش‌های دیگری مثل پیوند قرنیه لازم است.