روماتیسم چشمی (یووئیت) چیست؟
گاهی بیمار با چشم قرمز و دردناک مراجعه میکند، اما مسئله فقط یک التهاب ساده نیست. پشت ماجرا ممکن است یک بیماری سیستمیک باشد. روماتیسم چشمی در واقع همان یووئیت است؛ یعنی التهاب داخل چشم که در بسیاری از موارد با بیماریهای روماتیسمی و خودایمنی همراه است.
یووئیت به معنی التهاب لایه میانی چشم (uvea) است؛ لایهای که شامل عنبیه، جسم مژگانی و مشیمیه میشود. وقتی این قسمت ملتهب شود، بینایی میتواند به شکل جدی درگیر شود.
نکته مهم: در بعضی بیماران، چشم اولین جایی است که بیماری روماتیسمی خودش را نشان میدهد.
یووئیت چه علائمی دارد؟
علائم بسته به نوع التهاب متفاوت است، اما شایعترین نشانهها عبارتنداز:
در بعضی کودکان (بهویژه مبتلایان به آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان)، ممکن است یووئیت تقریباً بدون درد و قرمزی واضح باشد. فقط تاری دید خفیف ایجاد کند. همین موضوع باعث میشود دیر تشخیص داده شود.
انواع یووئیت
یووئیت بر اساس محل التهاب دستهبندی میشود:
1️⃣ یووئیت قدامی (شایعترین نوع)
درگیری عنبیه یا جسم مژگانی،اغلب با درد و قرمزی همراه است. بیشتر در بیماران مبتلا به اسپوندیلوآرتریت دیده میشود
2️⃣ یووئیت میانی
درگیری زجاجیه، معمولاً با مگسپران و تاری دید ظاهر میشود
3️⃣ یووئیت خلفی
درگیری شبکیه یا مشیمیه، میتواند باعث کاهش جدی بینایی شود
4️⃣ پانیووئیت
درگیری همزمان تمام بخشهای داخل چشم، معمولاً در بیماریهایی مثل بهجت یا VKH دیده میشود
چه بیماریهای روماتیسمی باعث یووئیت میشوند؟
مهمترین بیماریهای همراه با روماتیسم چشمی عبارتنداز:
- اسپوندیلیت آنکیلوزان (HLA-B27 مثبت)
- آرتریت پسوریاتیک
- بیماری بهجت
- آرتریت ایدیوپاتیک نوجوانان (JIA)
- سارکوئیدوز
- بیماریهای التهابی روده (کرون و کولیت)
- سندرم TINU
- VKH
در بیماران HLA-B27 مثبت، یووئیت معمولاً:
- یکطرفه
- ناگهانی
- عودکننده
- از نوع قدامی
است.
آیا هر یووئیتی روماتیسمی است؟
خیر. یووئیت میتواند علتهای مختلفی داشته باشد:
- عفونتها (تبخال چشمی، توکسوپلاسموز، سیفلیس، سل)
- بدخیمیها (لنفوم داخل چشمی)
- واکنش دارویی
- ضربه
- موارد بدون علت مشخص (ایدیوپاتیک)
به همین دلیل تشخیص دقیق علت، قدم اول درمان درست است.
چه زمانی باید به روماتیسم شک کرد؟
اگر بیمار یووئیت دارد و همزمان این علائم را گزارش کند:
- کمردرد التهابی مزمن
- درد مفاصل
- زخمهای دهانی مکرر
- مشکلات پوستی مثل پسوریازیس
- علائم گوارشی مزمن
باید حتماً بررسی روماتولوژیک انجام شود. همکاری بین چشمپزشک و روماتولوژیست در این بیماران حیاتی است.
درمان روماتیسم چشمی (یووئیت)
درمان به شدت و محل التهاب بستگی دارد.
در موارد خفیف (یووئیت قدامی):
- قطره کورتون چشمی
- قطره سیکلوپلژیک برای کاهش درد
در موارد شدید یا مزمن:
- کورتون خوراکی
- تزریق کورتون داخل چشم
- داروهای سرکوبکننده ایمنی (متوترکسات، مایکوفنولات)
- داروهای بیولوژیک مثل آدالیمومب (در موارد مقاوم)
در بیماری بهجت یا یووئیت شدید خلفی، درمان سیستمیک سریع اهمیت زیادی دارد تا از آسیب دائمی جلوگیری شود.
عوارض احتمالی یووئیت
اگر درمان به موقع انجام نشود، ممکن است عوارضی ایجاد شود مثل:
- آب مروارید
- آب سیاه (گلوکوم)
- چسبندگی داخل چشم
- ورم ماکولا
- کاهش دائمی بینایی
برای همین است که هر قرمزی چشمی را نباید ساده گرفت، مخصوصاً اگر درد و تاری دید همراهش باشد.
پرسشهای متداول (FAQ) درباره روماتیسم چشمی
آیا یووئیت باعث نابینایی میشود؟
اگر درمان نشود، میتواند باعث آسیب دائمی بینایی شود. اما با درمان بهموقع معمولاً قابل کنترل است.
آیا روماتیسم مفصلی باعث التهاب چشم میشود؟
بله. برخی بیماریهای روماتیسمی مثل اسپوندیلیت آنکیلوزان، بهجت و JIA میتوانند یووئیت ایجاد کنند.
آیا یووئیت مسری است؟
خیر. مگر در مواردی که علت آن عفونت خاصی باشد.
آیا یووئیت عود میکند؟
در برخی بیماران، بهویژه مبتلایان به بیماریهای روماتیسمی، احتمال عود وجود دارد.
درمان یووئیت چقدر طول میکشد؟
بسته به نوع آن، ممکن است از چند هفته تا درمانهای طولانیمدت سیستمیک متفاوت باشد.
جمعبندی
روماتیسم چشمی یا یووئیت فقط یک التهاب ساده نیست. در بسیاری از بیماران، چشم اولین جایی است که یک بیماری خودایمنی خودش را نشان میدهد. تشخیص زودهنگام، بررسی علت زمینهای و شروع درمان مناسب میتواند جلوی کاهش دائمی بینایی را بگیرد. اگر قرمزی و درد چشم بیش از ۴۸ ساعت طول کشید، معاینه تخصصی ضروری است.
